De afvaladviseurs van Omrin

Op 10 november kwamen beleidsmedewerkers én afvalcoaches bijeen in Almelo voor de workshop over afvalcoaches. Tijdens deze interactieve bijeenkomst vertelden drie partijen over hun inzet en invulling van de afvalcoach. In dit praktijkverhaal de afvaladviseurs van Omrin.

Al in 2013 heeft Omrin de afvalcoach geïntroduceerd met als doel mensen vanuit de kaartenbak een opleiding te kunnen bieden, waardoor zij na dit traject meer kans hebben op een vaste baan. Van te voren was duidelijk afgesproken dat dit een tijdelijke aanstelling was, als werkervaringsplaats met opleiding en begeleiding.

In de periode van 2013 tot 2015 kwam er een collega afvalcoach bij. Het takenpakket bestond inmiddels uit drie soorten werkzaamheden:

  • Monitoren van de inzamelroutes
  • Proef “Zuiver inzamelen”
  • Educatietaken

Bij het monitoren van de inzamelroutes worden de restafvalbakken gecontroleerd, wordt er gecommuniceerd over de juiste scheidingsregels en waar nodig worden attentiekaarten uitgedeeld (groen, oranje en rood). In de proef “Zuiver inzamelen” is de rol van de afvalcoach: eerste aanspreekpunt voor bewoners, vaste gezicht tijdens inzameldagen en op afspraak komen ze bij de mensen thuis. Tenslotte hebben de afvalcoaches een grote rol in educatie: ze bieden ondersteuning op basisscholen en spelen daar het afvalspel.

Vanaf 2016 is de insteek van de afvalcoach veranderd. Vanwege de gemiddeld hoge leeftijd van de werknemers van Omrin (48 jaar), werd gewerkt aan duurzame inzetbaarheid van bestaande medewerkers. Hierbij paste het omscholen van medewerkers. De afvalcoach werd dan ook een interne adviseur en de functie werd verder geprofessionaliseerd en de uitbreiding ingezet. De naam veranderde: de afvalcoach is nu een afvaladviseur. Er kwam een functieprofiel en ze werden ingeschaald. Tijdens inzameldagen worden de afvaladviseurs ingezet in alle inzamelgemeenten. De inzet is nu ook structureel, wat maakte dat er nu ook gewerkt wordt volgens een rooster en er vindt structureel werkoverleg plaats.

Afvaladviseurs zijn onderdeel van een lopende afvalcampagne. Ze zijn actief in alle 17 Omrin gemeenten. De werkzaamheden bestaan uit het vooruitlopen voor de vrachtwagen en kijken in de bakken. Hierbij worden geen zakken geopend of uit de container gehaald; het gaat hier puur om een visuele inspectie. Er wordt gewerkt met kleurenkaarten: groen om mensen te complimenteren met hun goede afvalscheiding, oranje als waarschuwing en rood heeft consequenties. De rode kaart wordt alleen in uitzonderingssituaties ingezet en dan wordt het meestal niet zelf afgehandeld. Het gaat dan als zaken als asbest of sloopafval; hier moet de boa aan te pas komen. Op afspraak komen de afvaladviseurs ook nog bij mensen thuis.

Er wordt continue gewerkt aan professionalisering van de afvaladviseurs. Naast natuurlijk een uitgebreide opleiding (naast de milieustraten bezoeken ze ook de kringloopwinkels) en een handboek, hebben ze een eigen auto en heeft de ict afdeling een app ontwikkeld om de controles te kunnen registreren en eenvoudige rapportages te kunnen maken. In de app staan alle adressen en soorten bakken zodat geregistreerd kan worden waar ze zijn geweest en wat ze hebben waargenomen.

Gevraagd naar leerpunten in dit traject worden een aantal zaken genoemd. Voor de afvaladviseur zelf is het belangrijk van te voren de arbeidsvoorwaarden goed helder te hebben; is er sprake van een afbouwregeling of puur omscholing. Er moet aandacht blijven zijn voor de inzet van de juiste capaciteiten en de motivatie van de afvaladviseur. De functie afvaladviseur moet geen keuze bij gebrek aan beter zijn. Daarnaast leert ervaring dat de functie afvaladviseur niet te combineren is met andere werkzaamheden.

Eén van de leerpunten voor Omrin zelf is dat een afvaladviseur intensieve begeleiding nodig heeft. Verder is het zaak de verwachtingen bij gemeenten goed te houden: doordat er veel routes in veel gemeenten wordt gereden en er maar een beperkt aantal afvaladviseurs zijn, is de zichtbaarheid van de afvaladviseurs beperkt. De directe resultaten van de afvaladviseur zijn lastig 1 op 1 meetbaar omdat een afvaladviseur slechts één van de knoppen is om aan te draaien. Verder is gedragsbeïnvloeding überhaupt een kwestie van een lange ademhaling en zal pas over langere tijd merkbaar zijn of inwoners beter scheidingsgedrag laten zien. Tenslotte kan Omrin zelf de door de afvaladviseur opgestelde rapportages beter en breder gebruiken. De rapportages kunnen als input dienen voor gemeenten, uitvoering maar ook voor communicatie en voorlichting. Hier lijkt nog wel wat te winnen.

Als kansen voor de toekomst van de afvaladviseurs worden de volgende punten genoemd:

  • Meer en beter benutten van de ogen en oren van de afvaladviseurs
  • Inzet bij educatiedoeleinden
  • Inzet als ambassadeur op bewonersbijeenkomsten
  • Actiematige inzet op specifieke grondstoffen
  • Trainen van nieuwe afvaladviseurs

Professionaliseren en digitaliseren van de rapportages.